08 Eylül 2024 itibariyle Covid-19 ile mücadelede aşılanan sayısı kişiye ulaştı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilgili ve baÄŸlı kuruluÅŸlarının 2020 yılı bütçesinin görüÅŸüldüÄŸü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda sunum yapan Bakan Berat Albayrak, küresel ekonomik durum ve Türkiye ekonomisindeki geliÅŸmeler hakkında bilgi verdi.
Türkiye ekonomisinde göstergelerin olumlu gidiÅŸatına deÄŸinen Albayrak, finansal saldırılara karşı yerinde ve zamanında yapılan müdahalelerle döviz kurundaki dalgalanmanın azaldığını ve finansal piyasaların normalleÅŸtiÄŸini ifade etti.
Bu sayede, ekonomik aktivitede 2019 yılının ilk yarısında ılımlı bir toparlanma gerçekleÅŸtiÄŸine iÅŸaret eden Albayrak, finansal koÅŸullardaki iyileÅŸme ve enflasyondaki düÅŸüÅŸün toparlanma sürecinin yılın ikinci yansında devam etmesinde etkili olduÄŸunu vurguladı.
Albayrak, geçen yıla göre enflasyondaki düÅŸüÅŸe deÄŸinerek, para ve maliye politikalarının koordinasyonu ile rekabet ve verimliliÄŸi artıracak yapısal tedbirleri hayata geçirerek, enflasyonu kalıcı olarak düÅŸük, tek haneli seviyelere indireceklerini söyledi.
Bankacılık sektörünün saÄŸlam yapısını koruduÄŸunu belirten Albayrak, sektörünün sermaye yapısının ise oldukça güçlü, aktif kalitesi kaynaklı riskleri rahatlıkla yönetebilecek seviyede olduÄŸunu kaydetti.
Albayrak, gelecek yıl maliye ve para politikaları arasındaki eÅŸgüdümün artırılacağını, mali disipline kararlılıkla devam edileceÄŸini, sürekli ve kalıcı gelir kaynakları oluÅŸturularak kamu kaynaklarının verimli ve tasarruflu kullanılması amacıyla yapısal deÄŸiÅŸikliklerin hayata geçirileceÄŸini bildirdi.
e-fatura ile 2,5 milyar liralık tasarruf
Albayrak, Bakanlığın elektronik uygulamalarından yararlanan mükellef sayısının 140 binden önümüzdeki yıl 350 bin seviyesine çıkmasını beklediklerini belirterek, ÅŸunları söyledi:
“e-Dekont uygulaması ile bankaların kağıt dekont kullanımını azaltacağız. Sigorta poliçeleri ve sigorta komisyon gider belgelerini de elektronik ortama taşıdık. Sadece dekont belgesinin kağıt yerine elektronik ortamda düzenlenmesinden dolayı bankaların yıllık 100 milyon lira civarında tasarruf edebileceÄŸini deÄŸerlendiriyoruz. e-Fatura ve e-Defter uygulamasına yönelik ciro limitlerini 10 milyon liradan 5 milyon liraya indirerek daha fazla mükellefimizin kağıt yerine elektronik ortamda fatura ve defter kullanmasını saÄŸlıyoruz. e-Fatura ve e-Arsiv Fatura uygulamaları kapsamında bugüne kadar yaklaşık 25 milyar fatura elektronik ortamda oluÅŸturulmuÅŸ ve iletilmiÅŸtir. Bu sayede yaklaşık 2,5 milyar liralık tasarruf saÄŸlanmıştır.”
Hal kayıt sistemini de e-belge uygulamalarımıza entegre edeceklerini anlatan Albayrak, böylece sebze ve meyve fiyatlarında yapılan manipülasyonların anlık olarak izlenebileceÄŸini söyledi.
Çalışmaların tamamlanmasıyla sebze ve meyve hallerindeki yaklaşık 15 bin civarındaki komisyoncu, sebze ve meyvelerin alım satımını yapan tüccar, hal kayıt sistemi ile entegre bir ÅŸekilde mali belgelerini daha kolay bir ÅŸekilde oluÅŸturabileceÄŸini belirten Albayrak, sistem üzerinden iÅŸlemlerin daha etkin bir ÅŸekilde izlenebileceÄŸini bildirdi.
Albayrak, e-Serbest Meslek Makbuzu uygulamasını önümüzdeki yıl ortasından itibaren tüm serbest meslek erbabı için zorunlu hale getireceklerini vurgulayarak, “Yaklaşık 170 bin civarı serbest meslek erbabı artık matbaalardan makbuz bastırmayacak ve bunların kağıt ortamda yazmak, saklamak ve iletmek zorunda kalmayacak. Böylece 100 milyon lira civarında tasarruf saÄŸlanacaktır.” dedi.
Önümüzdeki dönemde engelli vatandaÅŸların kendilerine tanınan vergisel avantajlardan yararlanmak için vergi dairelerine gitmelerine gerek kalmayacağını belirten Albayrak, mükelleflere tebliÄŸi gereken belgelerin elektronik ortamda iletilebilmesine imkan tanıyan e-Tebligat Sistemiyle bu yıl yaklaşık 49 milyon belgeyi elektronik ortamda tebliÄŸ ederek yaklaşık 645 milyon lira tasarruf saÄŸlandığını aktardı.
Albayrak, önümüzdeki dönemde mali disipline kararlılıkla devam edileceÄŸini, kamu yatırım, harcama ve teÅŸviklerinin etkinliÄŸinin artırılacağını, deÄŸiÅŸim programlarını sürdüreceklerini, verimsiz harcamaları tasfiye ederek mali alan oluÅŸturacaklarını, bu alanın ise politika öncelikleri kapsamında baÅŸta eÄŸitim, saÄŸlık ve katma deÄŸeri yüksek üretim olmak üzere sürdürülebilir büyümeye katkı saÄŸlayacak alanlarda kullanılacağını belirtti.
Esnafa 2,2 milyar lira kredi kaynağı
Bakan Albayrak, esnaf ve çiftçilere desteklerinin devam ettiÄŸini vurgulayarak, ÅŸöyle konuÅŸtu:
“2004 yılında 205 bin üreticiye 735 milyon lira olarak verilmeye baÅŸlanan düÅŸük faizli kredi desteÄŸi 2019 yılı eylül itibarıyla Ziraat Bankasınca kullandırılan 51,7 milyar lira, Tarım Kredi Kooperatiflerince kullandırılan 4,2 milyar lira olmak üzere toplam 55,9 milyar liralık bakiyeye ve 907 bin çiftçiye ulaÅŸmıştır. Çiftçilerimize düÅŸük faizli kredi kullandırımı nedeniyle oluÅŸan gelir kayıplarının karşılanması amacıyla 2019 yılında ayrılan bütçe 3,4 milyar liradır. Bu amaçla 2020 yılı bütçesinde 4,2 milyar lira ödenek öngörülmektedir. Halk Bankasınca esnaf ve sanatkarlara kullandırılan kredi bakiyesi 2002 yılında 150 milyon lira iken 2019 yılı Eylül ayı itibarıyla 40 milyar liraya, bu kredilerden faydalanan esnaf sayısı ise 64 binden 560 bine ulaÅŸmıştır. 2019 yılında 1,9 milyar lira kaynak tahsis edilmiÅŸ olup 2020 yılı bütçesinde 2,2 milyar lira ödenek öngörülmektedir.”
Hazine Destekli Kredi Garanti Uygulaması kapsamında, kefalet hacminin bu yılın kasım ayı itibarıyla yaklaşık 320 milyar liraya, kredi hacminin ise 367 milyar liraya ulaÅŸtığını anlatan Albayrak, 295 bin iÅŸletmenin sistemden faydalandığını, kullandırılan kefaletin yüzde 76’sının KOBÄ°’lere, yüzde 24’ünün ise KOBÄ° dışı iÅŸletmelere saÄŸlandığını kaydetti.
Albayrak, her biri 20 milyar liralık kefalet limitini haiz KOBÄ° DeÄŸer I, KOBÄ° DeÄŸer II ve Ekonomi DeÄŸer paketleriyle toplam 60 milyar liralık ilave kefalet imkanını firmaların kullanımına sunarak KOBÄ°’lerin finansman imkanlarını kolaylaÅŸtırmaya devam ettiklerini belirterek, “Bu kapsamda, KOBÄ° DeÄŸer I paketiyle 76 binden fazla firmamıza 23,8 milyar lira, KOBÄ° DeÄŸer II paketiyle 44 binden fazla firmamıza 20,3 milyar lira ve Ekonomi DeÄŸer paketiyle 24 binden fazla firmamıza yaklaşık 20 milyar lira kredi kullandırdık.” dedi.
Ä°VME finansman paketi kapsamında yaklaşık 33 milyar liralık krediyi firmaların imkanına sunduklarını aktaran Albayrak, paket kapsamında 37 binin üzerinde kredi adedine ulaşıldığını, firmalara yaklaşık 25 milyar lira kredi tahsis edildiÄŸini söyledi.
Albayrak, finansmana eriÅŸimde sıkıntı yasayan çekirdek, baÅŸlangıç ve erken aÅŸama ÅŸirketler için yeni finansal araçlar sunduklarını vurgulayarak, “GiriÅŸim Sermayesi Fonlarına DoÄŸrudan Kaynak Aktarımı kapsamında önümüzdeki 5 yıllık dönem içerisinde 2 milyar lira tutarında kaynak aktarmayı hedefliyoruz.” ifadesini kullandı.
“Finansal istikrarı, ülke kalkınmasının odak noktası haline getirdik”
Albayrak, uygulaması Hazine ve Maliye Bakanlığı uhdesine geçen konut hesabı sisteminde yaklaşık 7 bin katılımcı ve 110 milyon liralık birikmiÅŸ tasarruf bulunduÄŸunu aktararak, sistem kapsamında gerekli olan en az 3 yıllık tasarruf süresini yakın zamanda dolduran katılımcıların devlet katkısı baÅŸvurularının baÅŸladığını ve yıl sonuna kadar sistemden katılımcılara devlet katkısı ödemelerine baÅŸlamayı planladıklarını bildirdi.
Finansal istikrarı, ülke kalkınmasının odak noktası haline getirdiklerini belirten Albayrak, bu vizyonla Finansal Ä°stikrar Komitesini, Finansal Ä°stikrar ve Kalkınma Komitesi ÅŸeklinde yeniden yapılandırdıklarını ifade etti.
Bakan Albayrak, attıkları adımlarla uzun vadeli kalkınmanın temel yapı taÅŸlarını birer birer döÅŸediklerine deÄŸinerek, “Finansal sistemi yakından izleyerek koordinasyon içerisinde alınan kararlar etkin ÅŸekilde hayata geçirildi ve ülkemiz ekonomisi uluslararası gözlemcilerin karamsar beklentilerini boÅŸa çıkararak pozitif büyüme ivmesini yakalamayı baÅŸardı.” diye konuÅŸtu.
Albayrak, döviz kurunda meydana gelen spekülatif ataklara karşı gerekli önlemleri alarak kurda istikrarı saÄŸladıklarını belirterek, finansal piyasalarda yaÅŸanan dalgalanmaları azaltmak, likidite sıkışıklığını gidermek, finansal istikrarı desteklemek ve piyasaların etkin iÅŸleyiÅŸini saÄŸlamak amacıyla Türk lirası ve döviz likiditesine yönelik gerekli tedbirleri aldıklarını kaydetti.
Döviz kredisi kullanımına iliÅŸkin düzenlemeyle firmaların döviz borçluluÄŸunu yönetilebilir bir seviyeye getirdiklerine iÅŸaret eden Albayrak, sözlerini ÅŸöyle sürdürdü:
“Döviz cinsinden veya dövize endeksli yapılan sözleÅŸmelerin bazı istisnalar haricinde Türk lirası cinsinden belirlenmesini zorunlu tutan düzenlemeyle Türk lirasına olan güven artırıldı. 2018 yılı Ekim ayında uluslararası sermaye piyasalarında gerçekleÅŸtirilen 5 yıl vadeli dolar cinsinden tahvil ihracının yatırımcıya getirisi yüzde 7,5 seviyesinde gerçekleÅŸmiÅŸken 2019 yılı Kasım ayında aynı vadede gerçekleÅŸtirilen tahvil ihracında bu oran 180 baz puan daha aÅŸağıda, yüzde 5,70 seviyesinde gerçekleÅŸti. Aktif borç yönetimi vizyonu çerçevesinde dolar yükümlülüklerin düÅŸük faizli avro yükümlülüklere swaplanması neticesinde son iÅŸlemin faiz maliyeti avro cinsinden yüzde 3,3 gibi bir seviye ile ülke tarihinin uluslararası sermaye piyasalarında avro cinsinden en düÅŸük maliyetine geriledi. Ülkemiz menfaatleri için en doÄŸru zamanda en uygun enstrümanlarla finansman temin etmeye devam edeceÄŸiz.”
“Borç yapımızın saÄŸlamlığına iÅŸaret ediyor”
AB tanımlı genel yönetim borç stokunun faiz, kur ve likidite risklerine karşı olan duyarlılığını önemli ölçüde azalttıklarını vurgulayan Albayrak, ÅŸunları söyledi:
“Yaptığımız duyarlılık analizi sonucunda, Türk lirası faiz seviyesindeki 500 baz puanlık artış, borç stokunun milli gelire oranını 2001 yılı stok yapısında 1,6 puan artırırken 2018 yılında yalnızca 0,8 puan artırmaktadır. Milli gelir büyümesindeki 2 puanlık azalış borç stokunun milli gelire oranını 2001’de 1,6 puan artırırken 2018’de yalnızca 0,6 puan artırmaktadır. 2001 yılındaki stok yapısı sürdürülüyor olsaydı Türk lirasının yüzde 5 deÄŸer kaybı, borç stokunun mili gelire oranını 2,1 puan artıracakken 2018 yılında bu artış yalnızca 0,7 puan olmuÅŸtur. Bu analiz, kamu maliyemizin ve borç yapımızın saÄŸlamlığına iÅŸaret etmektedir. ”
Albayrak, ülke risk primindeki azalış ve enflasyon beklentilerindeki iyileÅŸme sonucunda borçlanma maliyetlerinde de belirgin bir düÅŸüÅŸ gerçekleÅŸtiÄŸini dile getirerek, “2019 yılı içinde yüzde 26 seviyesi üzerine kadar çıkan Türk lirası borçlanma maliyeti 2017 yılı Ekim ayından beri en düÅŸük seviye olan yüzde 12’nin altına inmiÅŸtir. DiÄŸer taraftan 2019 yılı için 117,3 milyar lira olarak hedeflediÄŸimiz merkezi yönetim bütçesi faiz giderinin yıl sonunda 103,1 milyar lira olarak gerçekleÅŸeceÄŸini tahmin ediyoruz.” diye konuÅŸtu.
Maastricht kriterlerinden birisinin de üye ülkelerin genel yönetim borç stokunun milli gelire oranının yüzde 60’ı geçmemesi olduÄŸunu anımsatan Albayrak, Avrupa Ä°statistik Ofisinin verilerine göre 28 AB üyesinin ortalama genel yönetim borç stokunun milli gelire oranı 2019 yılı ikinci çeyreÄŸi sonunda yüzde 80,5 iken Türkiye’de bu oranın AB ortalamasının yansından daha az olduÄŸunu söyledi.
Albayrak, Hazine garantili kredilerden üstlenim oranının yüzde 1,7 seviyesine gerilediÄŸine ve bu oranın tarihi düÅŸük seviyelerde seyrettiÄŸine iÅŸaret etti.
Hazine Finansman Programı çerçevesinde uluslararası sermaye piyasalarından 11,2 milyar dolar tutarında dış finansman saÄŸladıklarını aktaran Albayrak, bu yıl dolar, avro ve kira sertifikası piyasalarında gerçekleÅŸtirilen borçlanma iÅŸlemlerine uluslararası yatırımcıların yoÄŸun ilgi gösterdiÄŸini söyledi.
Albayrak, kasım ayında gerçekleÅŸtirilen dolar cinsi tahvil ihracına gelen talep miktarının, Nisan 2015’ten bu yana gerçekleÅŸtirilen tahvil ihraçları içerisinde en yüksek miktar olduÄŸuna dikkati çekerek, “Gerek yatırımcıların tahvil ihraçlarımıza gösterdiÄŸi yoÄŸun ilgi, gerekse yurt dışı borçlanma maliyetlerimizdeki gerileme Türkiye ekonomisine duyulan güvenin bir göstergesidir. Talebin çoÄŸunluÄŸunun uzun vadeli yatırım yapan dünyanın en büyük fonlarından gelmesi sayesinde baÅŸarılı ihraç sonrasında da ülkemizin risk primi gerilemeye devam etmiÅŸtir.” deÄŸerlendirmesinde bulundu.
Albayrak, Dünya Bankası ile iliÅŸkilere de iÅŸaret ederek, 2017-2021 mali yıllarını kapsayan dönemdeki mali ve teknik iÅŸ birliÄŸinin temelini oluÅŸturan Ülke Ä°ÅŸbirliÄŸi Çerçevesi Programı kapsamında Dünya Bankasından ÅŸimdiye kadar 10 proje ve bir program kredisi için toplamda 3,7 milyar dolar tutarında finansman saÄŸladıklarını anlattı.
Kamu Ä°ktisadi TeÅŸebbüslerinin (KÄ°T) karlı ve verimli bir ÅŸekilde iÅŸletilmesinin temel hedefleri olduÄŸunu vurgulayan Albayrak, hububat sektöründe üretimin devamlılığı, tarımsal ürünlerde üretici ve tüketiciler için makul fiyat oluÅŸumu ve muhtaç ailelerin ısınma amaçlı kömür ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla ilgili teÅŸebbüslere 2018 yılında 2,2 milyar lira görevlendirme bedeli ödemesi yapıldığını, bu tutarın bu yıl 1,6 milyar lira, 2020 yılında ise 1,7 milyar lira olmasının öngörüldüÄŸünü kaydetti.
BES ve otomatik katılıma 5,1 milyar liralık kaynak
Bakan Albayrak, kasım ayı itibarıyla, bireysel emeklilik sisteminde katılımcı sayısının 6,8 milyon kiÅŸiye ulaÅŸtığını, devlet katkısı fon tutarını 16,4 milyar liraya, toplam fon büyüklüÄŸünün ise 112,8 milyar liraya yükseldiÄŸini bildirdi.
Otomatik katılım sisteminde çalışan sayısının 5,4 milyon kiÅŸiye, fon büyüklüÄŸünün ise 7,7 milyar liraya ulaÅŸtığını vurgulayan Albayrak, “Devlet katkısı için 2020 yılında bütçeden 5,1 milyar lira kaynak aktarılması öngörülmüÅŸtür.” dedi.
Albayrak, sene başında KOBÄ°’lere yönelik Devlet Destekli Ticari Alacak Sigortası Sistemini kurduklarını hatırlatarak, “Sistem kapsamında hali hazırda 5 bin 400 KOBÄ°’ye yaklaşık 300 milyon liralık teminat saÄŸlanmıştır.” ifadesini kullandı.
Kamuda e-teminat uygulamasına gümrük noktalarında baÅŸladıklarını, uygulamayı tüm kamuda yaygınlaÅŸtırmayı hedeflediklerini belirten Albayrak, 2020 yılı sonuna kadar merkezi yönetim kapsamındaki tüm kamu idarelerini e-fatura kapsamına almayı hedeflediklerini söyledi.
Albayrak, 2018 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda yer alan bulgulara iliÅŸkin olarak bakanlığının ilgili birimlerinin düzeltici iÅŸlemleri yaptığını ve gerekli önlemleri aldığını vurguladı.
Bakanlık ve ilgili kuruluÅŸlarının 2020 yılı bütçesi hakkında bilgi veren Albayrak, 2020 yılında merkezi yönetim bütçe gelirlerinin yüzde 10,3 artarak 956,6 milyar liraya, vergi gelirlerinin yüzde 17,5 artarak, 784,6 milyar liraya, vergi dışı gelirlerin ise 172 milyar liraya ulaÅŸacağının tahmin edildiÄŸini aktardı.
Bakanlığın 2020 yılı toplam bütçe teklifinin 468,3 milyar lira olduÄŸunu ifade eden Albayrak, faiz harcamaları hariç tutulduÄŸunda bütçe teklifinin 329,3 milyar lira olduÄŸunu, bu teklifin yüzde 1,3’lük kısmının Bakanlık hizmetleri için kullanılacağını bildirdi.
AA
İçiÅŸleri Bakanlığından ‘kış lastiÄŸi’ genelgesi
OSB’ler tesis kurup üretim şartıyla kiraya verebilecek
Yurt içinde gözler Fitch’te, yurt dışında ABD’de
Orta Vadeli Program’da esnek çalışma için tarih belli oldu
Narin Güran’ın son sözü ‘çok yorgunum’ olmuÅŸ
Engin Polat ve 3 sanık tahliye edildi
Malta hükümetinden ‘Atatürk’ kararı
Binlerce personelle mahalle yeniden aranacak
MSB: Kılıçlı yemin töreni için inceleme başlatıldı
AYM’den son dakika sokak hayvanları kararı
Ä°stanbul’da okullara saat düzenlemesi
OSB’ler tesis kurup üretim şartıyla kiraya verebilecek
Yurt içinde gözler Fitch’te, yurt dışında ABD’de
Orta Vadeli Program’da esnek çalışma için tarih belli oldu
Narin Güran’ın son sözü ‘çok yorgunum’ olmuÅŸ
Engin Polat ve 3 sanık tahliye edildi
Malta hükümetinden ‘Atatürk’ kararı
Binlerce personelle mahalle yeniden aranacak
MSB: Kılıçlı yemin töreni için inceleme başlatıldı
AYM’den son dakika sokak hayvanları kararı
Ä°stanbul’da okullara saat düzenlemesi