“Ä°ki devletli çözümde garantör oluruz”

0

BEÄžENDÄ°M

ABONE OL

News

0

Bakan Fidan, Ãœlke TV’de katıldığı canlı yayında gündemi deÄŸerlendirdi ve soruları yanıtladı.

Fidan, Ä°srail’e yüzde 100 güven beklemenin doÄŸru olmadığını, önemli olanın uluslararası toplumun burada gerekli baskı mekanizmasını Ä°srail’in üstüne koyacak bir farkındalığı üretmesi ve bunun eyleme dönüşmesi olduÄŸunu vurguladı.

“Garantörlükle ilgili netleÅŸtirmeler yapmam gerekiyor kamuoyunun bilgisi için. Bizim ÅŸu ana kadar oynadığımız rol, arabulucu rolü. Bu savaşın durdurulması için. Filistin davasına desteÄŸimiz, yakınlığımız, inancımız dolayısıyla onlar üzerindeki bu samimiyetimizi, bu meselenin çözümü için kullandık.” diyen Fidan, Amerikalıların da Ä°sraillilerle aynı türden bir iliÅŸkisinin olduÄŸunu aktardı.

Fidan, Türkiye’nin Filistin konusunda oynadığı rolün “arabulucu” rolü olduÄŸunu belirterek, ÅŸunları kaydetti:

“Åžimdi ÅŸu anda oluÅŸturulmuÅŸ erken görev gücü dediÄŸimiz, mevcut arazideki ateÅŸkes anlaÅŸmasından çıkacak birtakım sıkıntılar oluyor. Ä°lk birkaç, ilk 72 saat önemliydi. Orada bazı operasyonel sorunlar oldu. Rehinelerin, cesetlerin verilip verilmemesiyle ilgili sorunlar çıktı. Bazıları kasıtlı yapılıyor dedi. Bazıları iÅŸte teknik imkansızlık var falan. Onları çözmek için oluÅŸturulmuÅŸ bir grup var. Ä°letiÅŸim rahat olsun diye. Orada arkadaÅŸlar görev alıyorlar. Fakat onun dışında ÅŸu anda yapılandırılmış, üstünde karar kılınmış, görev tanımı, angajman kuralları belirlenmiÅŸ bir durum yok.

Åžu anda (Donald) Trump’ın barış planında süzülen üç kurumsal mekanizmanın kavramı var. Görev gücü, barış konseyi ve istikrar gücü. Åžimdi bunların niteliÄŸi, görev tanımları ve kompozisyonları konusunda erken tartışmalar devam ediyor. Bunlar hayata geçtiÄŸi zaman… Ama biz ÅŸunu söylüyoruz, garantörlükle ilgili. CumhurbaÅŸkanı’mızın bizlere verdiÄŸi yetki alanı ÅŸu, yani bizim gerek Milli Savunma Bakanlığı gerek istihbaratla yaptığımız koordinasyon neticesinde de Filistinlilerin de kabul edeceÄŸi bir anlaÅŸma çıkarsa, burada üzerimize düşen görev neyse, bunu yapmaya hazırız. Resmi olarak söylediÄŸimiz söylem ÅŸu, iki devletli çözüm hayata geçerse, biz burada fiili garantör olma sorumluluÄŸunu almaya hazırız. Çünkü bu çok önemli bir ÅŸey. Bunun altına her devlet giremez. Yeter ki 1967 sınırlarına dayalı bir devlet Filistinlilere verilsin. Herkesin eÅŸit olduÄŸu, egemen olduÄŸu bir yapı ortaya çıksın.”

Mısır’ın Åžarm el-Åžeyh kentinde düzenlenen ve Gazze’de yürürlüğe giren ateÅŸkes anlaÅŸmasını konu alan barış zirvesinde varılan mutabakata, atılan imzalara iliÅŸkin Fidan, “Tarihi bir imzaydı. Hem Gazze hem bölge hem de CumhurbaÅŸkanımızın küresel liderlik rolünün tekrar ortaya konması için fevkalade önemliydi.” ifadelerini kullandı.

Her şeyin bitmediğini, yeni başladığını aktaran Fidan, devam eden soykırımın durması, 2 milyon insanın karşı karşıya kaldığı çaresizliğin bir an önce son bulması, vatanlarından edinmelerinin önlenmesi, Filistin halkının tekrar ikinci bir sürgün yaşamasının önüne geçilmesinin kendilerinin stratejik önceliklerinden olduğunu vurguladı.

“Ä°ÅŸgal devam ettiÄŸi sürece, bir karşı duruÅŸ, bir direniÅŸ her zaman için olacak”

Fidan, Ä°srail’in Gazze’ye yönelik daha önceki tarihlerde yaptığı saldırılarla ilgili de çalışmalarda bulunduÄŸunu aktararak, “O günden bugüne çıkardığımız derslerin arasında en önemli olan ÅŸu: EÄŸer kalıcı bir çözüm olmazsa iki devletli çözüm hayata geçmezse, biz bugün bu savaşı durdurabiliriz, bu soykırımı durdurabiliriz ama bir müddet sonra 5-6 sene sonra tekrar bir savaşı daha göreceÄŸiz. Çünkü iÅŸgal devam ettiÄŸi sürece, zulüm devam ettiÄŸi sürece bir karşı duruÅŸ, bir direniÅŸ her zaman için olacak. Uluslararası topluma biz bunu anlattık.” deÄŸerlendirmesinde bulundu.

Gazze’deki saldırıların sadece bölgede kalmadığını farklı ülkelerin siyasetinde ve halkları arasında negatif bir etkiye yol açtığını belirten Fidan, insanlık vicdanının bunu taşıyamadığını söyledi.

Ä°srail’in yıllardır oluÅŸturduÄŸu illüzyonun, demaske ve deÅŸifre olmuÅŸ durumda olduÄŸuna dikkati çeken Fidan, soykırımın durmasının bu illüzyonun ortadan kalkmasıyla mümkün olduÄŸunu dile getirdi.

Fidan, “Bundan sonraki hedefimiz bu yapılan mutabakatın, insani yardımların devam etmesi, Filistinli bir heyetin Gazze’deki yönetimi devralması ve iki devletli çözüme gidilmesi.” dedi.

Filistin Devleti’ni tanıyan 150’den fazla devletin olduÄŸunu söyleyen Fidan, bu devletin hayata geçirilmesi için ÅŸu anda çalışılması gerektiÄŸini kaydetti.

Fidan, Gazze’de Ä°srail’in saldırılarında hayatını kaybedenlerle ilgili ortaya çıkan rakamların 70 binden daha fazla olabileceÄŸini belirterek, “(Hayatını kaybedenlerin sayısının 70 binden daha yüksek olduÄŸu hakkında) Ben böyle inanıyorum açıkçası. Yani matematiksel bir veri vermek yıkımın tabiatından dolayı zor olabilir ama savaşın iÅŸleyiÅŸini bildiÄŸim için orada özellikle kameralar önünden kaçırılan çok fazla katliamın olduÄŸunu, infazın olduÄŸunu da düşünüyorum.” ifadelerini kullandı.

Ä°srail’in oluÅŸturduÄŸu illüzyonun yok olduÄŸunu ifade eden Fidan, CumhurbaÅŸkanı Recep Tayyip ErdoÄŸan liderliÄŸinde Gazze için yoÄŸun bir mücadele içerisine girdiklerini söyledi.

Fidan, Filistin meselesinin her zaman uluslararası sorun olarak tanındığını ama uluslararası ortak bir çabanın ortaya konmadığını aktararak, şöyle devam etti:

“Bu sefer savaÅŸ ilk baÅŸladığında biz Ä°slam Ä°ÅŸbirliÄŸi TeÅŸkilatına dedik ki, Müslüman ülkelerin tamamını, coÄŸrafi olarak, demografik olarak temsil eden bir grup kuralım ve dünya kamuoyunun karşısına öyle çıkalım. Biz Müslümanlar olarak dünya nüfusunun yaklaşık üçte birini oluÅŸturan Müslümanlar olarak diyoruz ki, buna artık seyirci kalamayız herhalde. Yani aslında burada şöyle bir ÅŸey oldu. Beraber ortaya koyduÄŸumuz bu çabanın özellikle CumhurbaÅŸkanımızın New York’ta diÄŸer, yedi lider bir araya gelip (ABD BaÅŸkanı Donald) Trump’la görüşmesi ve akabinde olayların birden hız kazanması, Amerika’nın kayıtsız ÅŸartsız Ä°srail destekçiliÄŸinden bir arabuluculuk rolüne evrilmesi bir noktada ÅŸu andaki geldiÄŸimiz sürecin baÅŸlatıcısı oldu ve Ä°slam ülkeleri arasında da aslında çok ciddi bir dayanışma ruhunu da artırdı.”

CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan’ın ÅŸu ana kadar uzun verimli liderliÄŸinin ortaya çıkarttığı güç, etki, nüfuz ve güvenilirliÄŸine deÄŸinen Fidan, “Yani çizgisinin düzgün olması, karakterinin güvenilir olması ve dünya kamuoyunda tanınır olması burada diÄŸer ülkelerin, arkasında saf tutmasını saÄŸladı ve gittik tek bir dille Trump’la konuÅŸtuk.” dedi.

Fidan, Ä°ngiltere, Kanada, Avustralya, Fransa, Portekiz gibi ülkelerin Filistin’i devlet olarak tanımasının “önemli bir adım” olduÄŸunu aktararak, iki devletli çözüme gidildiÄŸi zaman Türkiye’nin garantör olmaya hazır olduÄŸunu dile getirdi.

“(AteÅŸkesin bitmesi ihtimali) BaÅŸlayacak olan savaÅŸ deÄŸil, baÅŸlayacak olan tekrar soykırım”

Fidan, Gazze’de ateÅŸkesin bozulması halinde Ankara’nın refleksine iliÅŸkin ÅŸunları kaydetti:

“AteÅŸkesin bozulması ÅŸu demek, Ä°srail elindeki ezici silah üstünlüğünü kullanarak savunmasız Filistinlileri öldürüyor. Orada klasik manada bizim bildiÄŸimiz bir savaÅŸ olmuyor. Bu savaÅŸ ilk belki birkaç ayda vardı. Yani Hamas da füze fırlatıyordu, birtakım karşılıklar veriyordu. Ama daha sonra Ä°srail savaşı havaya taşıyınca tamamıyla, 24 saat istihbarat toplama ve toplanan hedeflerin imhasına yönelik gidince, zaten ilk birkaç ayda önceden tespit ettiÄŸi bütün hedefleri, binaların içindeki insanlarla birlikte yok etti. Daha sonra teker teker, kasaba kasaba, ÅŸehir ÅŸehir, köy köy yok etmeye baÅŸladı. Åžimdi bu anladığımız manada bir savaÅŸ yok. Yani o sana üç tane vuruyor, sen de bir tane vuruyorsun manasında bir katliam var, bir soykırım var. Dolayısıyla biz hep onu söylüyoruz. BaÅŸlayacak olan savaÅŸ deÄŸil, baÅŸlayacak olan tekrar soykırım. Dolayısıyla uluslararası toplumun bunun farkındalığıyla hareket etmesi lazım.”

Ä°srail’in rehineler konusunda suistimaller yaptığına dikkati çeken Fidan, ÅŸu anda rehine bahanesinin de olmadığını, Ä°srail’in Filistin halkını aç bırakması ve öldürmeye devam etmesi için hiçbir gerekçesinin olmadığını vurguladı.

Fidan, Filistin konusunda batıda bölünmeler yaÅŸandığını belirterek, “Herkes bölündü. O zaman diyecek ki biz bugüne kadar bütün dünyaya bir batı üstünlüğü, sadece teknolojik, siyasal üstünlük, ekonomik üstünlük deÄŸil, moral üstünlük propagandası yaptık ama biz geldiÄŸimiz noktada barbarlığa göz yuman biriyiz. 1940’lı yıllarda tarihin yanlış tarafındaydık, 2025’e geldik, yine yanlış tarafındayız.” ifadelerini kullandı.

Soykırımı kim yaparsa yapsın karşı durduklarının altını çizen Fidan, ancak Batılı ülkeler için durumun böyle olmadığını dile getirdi.

Rasyonel düşünen bir aktörle karşı karşıya olmadıklarını, metafizik olarak sapkın bir anlayışla karşı karşıya olduklarını söyleyen Fidan, bu durumda dünyevi bir rasyonaliteyle yapılacak bir şey olmadığını aktardı.

Fidan, şu andaki en büyük rollerinin, stratejik perspektif çizip, organizasyonu yapıp ve herkesi mobilize etmek olduğunu kaydetti.

Dünya genelinde düzenlenen Filistin’e destek eylemlerine deÄŸinen Fidan, “Bu sel siyasi olarak birçok ÅŸeyi götürür.” dedi.

Gazze’nin yeniden inÅŸası

Fidan, Gazze’nin yeniden inÅŸasına iliÅŸkin ÅŸunları kaydetti:

“Türkiye’ye bırakılsa, 6 Åžubat depreminden sonra ortaya koyduÄŸu kısa süredeki çabayı, profesyonelliÄŸi bütün dünya gördü. Yani keÅŸke yaÅŸanmasaydı, yaÅŸandı. Ama arkasında hemen sorumlu bir devlet anlayışıyla bizim ortaya koyduÄŸumuz bir profesyonel hizmet var. Bu hizmetin aynısının Gazze’de tekrar etmemesi için bir sebep yok. Ama burada elini taşın altına koymak isteyen baÅŸka ülkelerde bir rol dağılımı, bir masraf paylaşımı gerekiyor. Buna yönelik ÅŸu anda tartışmalar devam ediyor.

Benim gördüğüm, sadece önden söyleyebileceÄŸim, ÅŸu anda güvenlik ve barış alanında ateÅŸkes devam ederse yapılacak donörler konferansıyla aslında bir ÅŸekillenme olacak ve bu ÅŸekillenmeyle beraber süreç baÅŸlayacak, bir defa kaynak bulunması gerekiyor. Yani Dünya Bankası’nın ve baÅŸka kuruluÅŸların, baÅŸka devletlerin yaptığı maliyet analizleri var. Bu maliyet analizlerinin ortaya koyduÄŸu konular var.”

Ä°srail’in Gazze’deki saldırıları sonrası oluÅŸan hasara iliÅŸkin “tazminat”ın olması gerektiÄŸini belirten Fidan, bu konunun hukuki olarak çalışılması gerektiÄŸini ve bunun zaman alabileceÄŸini söyledi.

“Gazze’nin bir an önce altyapısının inÅŸasına baÅŸlamak gerekiyor. Burada Türkiye, CumhurbaÅŸkanımız kaç defa deklare etti, mevcut ÅŸartlar uygun olduÄŸunda ÅŸirketleriyle, devlet organlarıyla, finansal yapısıyla, her ÅŸeyle alana girmeye hazır. Sadece Türkiye deÄŸil, uluslararası toplum burada mobilize olmaya hazır. Bunu organize etmek gerekiyor.” diyen Fidan, burada en önemli hususun bu kadar çalışan ve iÅŸ makinesinin alana sokulması için ateÅŸkesin devam ediyor olması ve bozulmayacağına iliÅŸkin de bir ÅŸey olması gerektiÄŸini vurguladı.

Fidan, Ä°srail’de bazı yorumcuların Türkiye’ye iliÅŸkin ithamlarına deÄŸinerek, “bunu aslında biraz stratejik körlük veya cahillik olarak” nitelendirerek, bunların kendi toplumlarını, kendi kamplarını “gazlamak” için ortaya attıkları bir ÅŸey olduÄŸuna dikkati çekti.

Türk dış politikasıyla ilgili “yeni Osmanlı” ithamlarına iliÅŸkin konuÅŸan Fidan, şöyle devam etti:

“Bu aslında Körfez’de çok kullanıldı. Çok şükür artık böyle bir ÅŸey yok. Körfez’de Türkiye ile diÄŸer Ä°slam dünyasının mensuplarının dayanışmasını önlemek için tarihteki belli kavramların ve olayların bugüne yanlış taşınması ve programda unsur olarak kullanılması dediÄŸiniz gibi yeni Osmanlıcılık meselesi. Suriye’de bunu denediler. Suriye’de dediler ki ya, iÅŸte bu Türkiye’nin zaferi, Türkiye gelecek burayı domine edecek, her ÅŸeyi yapacak vs. Biz dedik ki yok, bu sorun hepimizin sorunu. Biz hepimiz kardeÅŸiz, bu insanlar hepimizin kardeÅŸi. Hepimiz el ele verip bu insanlara yardım etmek zorundayız. Bu bölge hepimizin bölgesi. Gelin Suriye’den baÅŸlayalım, bölgesel sorunları beraber sahiplenelim. Ve bölgeye, CumhurbaÅŸkanımız yeni bir kavram getirdi. Yani rekabeti deÄŸil, iÅŸbirliÄŸi. Biz birbirimize rekabet edeceksek hayırlı rekabet ederiz. Ama birbirimize çelme atmak için, yok Türk dominasyonu, yok Fars dominasyonu, yok Arap dominasyonu, bizim bu dominasyon iÅŸleriyle kardeÅŸlerimize karşı iÅŸimiz yok. Bizim olgun devlet olarak bir araya gelip, el ele verip, 21. yüzyılda diÄŸer ülkelerin yaptığı gibi nitelikle iÅŸbirliÄŸi yaparak kalkınmayı, güveni, refahı saÄŸlamamız gerekiyor.”

Fidan, Türkiye’nin çok güçlü bir ülke, çok güçlü bir liderliÄŸi olduÄŸunu belirterek, Türkiye’ye duyulan güveni kendi gücünü dominasyon için deÄŸil, iÅŸbirliÄŸi için kullandığını aktardı.

“(Putin ile Åžara görüşmesi) Olması gereken bir diyalog. Diyalog her zaman iyidir”

Fidan, Rusya Devlet BaÅŸkanı Vladimir Putin ile Suriye CumhurbaÅŸkanı Ahmed Åžara’nın bir araya gelmesine iliÅŸkin ise ÅŸunları kaydetti:

“Olması gereken bir diyalog. Diyalog her zaman iyidir. Åžu olgunluÄŸa da ÅŸapka çıkarıyorum. Gerçek devlet adamlarında oluyor. Biz de aynısını defalarca yaÅŸadık. Kavga ettik, biz de insanlarla oturduk, konuÅŸtuk. Kavga ederken de konuÅŸtuk. Åžimdi yani Ahmet Åžara ve arkadaÅŸları yani Rusya, Esed’i desteklerken Ä°ranlı milisleri desteklerken karşı kamplardı ve savaşıyorlardı.”

Bunun hemen sonrasında Rusya’nın yeni gerçekliÄŸi kabullendiÄŸini belirten Fidan, Åžara’nın da radikal bir tavır koyarak Rusya ile görüştüğüne iÅŸaret etti.

Fidan, “Sorumlu davrandığını düşünüyorum. Tabii ki bizim istiÅŸarelerimiz oluyor. Yani o istiÅŸarelerde biz her zaman için yüz yıllara dayanan, bin yıllara dayanan devlet geleneÄŸi, devlet tecrübesini aktarmaya çalışıyoruz. Yani yeni devletleÅŸmelerin kafasını saÄŸa sola vurarak, büyük riskler alarak bir ÅŸeyler öğrenme lüksü yok.” diye konuÅŸtu.

AA