“Ahlak kaybolursa her şey biter”

6

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Anadolu’nun kapısını açan Alpaslan’dır; ancak Anadolu’yu gerçek anlamda fethedenler, erenler, halk ozanları ve düşünürlerdir. Mevlâna, Yunus Emre için “Anadolu’da dolaştığım her yerde, benden önce geçmiş olan Yörük’ün izlerini gördüm” der. Anadolu erenlerinin mistik ama mantıklı düşünce yapısına hayran olmamak mümkün değil. Onların temel özellikleri doğruluk, hakka bağlılık ve Tanrı’ya kulluktur. Yokluk ve karmaşanın hâkim olduğu bir dönemde sergiledikleri üstün mantık, en belirgin nitelikleridir. Onlar gibi düşünmek hoşuma gidiyor; fakat 700 yıl sonra insanlığın geldiği noktayı görmek üzücü.

İnsan olmak yalnızca yürümek değil, üretmektir. Yazdığımız kitaplar, yetiştirdiğimiz iyi evlatlar ve öğrenciler bizi kalıcı kılar. Aksi hâlde, çakırdikenleri gibi kendiliğinden yok oluruz.

Hiç düşündünüz mü? Bizi biz yapan, diğer canlılardan ayıran özellik nedir? Zekâ, yetenek, duygular ve en önemlisi sevgi. Sevgi, varlığın da yokluğun da özüdür; geçmişi ve geleceği birleştirir, aklı gönülle buluşturur, ruhu yüceltir. Yeni bir yılın başındayken dilimiz güzel sözler söylemeli, gözlerimiz iyilikleri görmeli, kollarımız hayatı tüm renkleriyle kucaklamalı.

Sevgi Nedir?

Sevgi sabırlıdır, kibirli veya kıskanç değildir; egoist, kırıcı ya da hesapçı olmaz. Gerçekle mutlu olur, kötülükle değil. Sevgi vazgeçmez; inanç, umut ve sabırla ayakta kalır. İnanç, umut ve sevgi önemlidir; ama en büyüğü sevgidir.

Mutluluğu yanlış yerde arıyoruz. Oysa sevgi vermektir, mutluluk paylaşmaktır. Günümüzde ilişkiler almak üzerine kurulu; sürekli alan biri mutlu olabilir mi? Ne zamana kadar? Yeni bir istek doğana kadar. Sonsuz hırslarla hızlı yaşam arasında sevgi ve mutluluk bir serap gibi uzaklaşıyor. İnsanlığın bunalımlarının temelinde sevgi eksikliği yatıyor. Duvarlar ören değil, gönüller arasında köprü kuran ustalara ihtiyacımız var; tıpkı Anadolu erenleri gibi.

Hayatın anlamını bilenler, sevgiyle dolu olanlar gerçekten yaşar. Evreni bile içine alabilecek tek şey sevgidir. Sevgi varsa mutluluk da vardır. Mutluluk bir hedef değil, yaşam biçimidir. Atatürk’e “Mutlu musunuz?” diye sorulduğunda “Mutluyum, çünkü başardım” demiştir.

Saygı ve Şahsiyet

Yetişkinlere göre gençlerde saygı az; gençlere göre ise saygı, geleneksel kalıplara sıkıştırılmamalı. Kültür unsurları değişmez mi? Elbette değişir. Gençlerin mantıklarına uymayan düşünceleri kabul etmemeleri ve haklarını savunmaları şahsiyetlerinin göstergesidir. Atatürk’ün Cumhuriyeti gençlere emanet etmesinin sebebi budur: Gençler temizdir, fedakârdır, vatanı her şeyin üstünde tutar.

Saygı ve şahsiyet dengesi korunmalıdır. Saygı uğruna şahsiyetten, şahsiyet uğruna saygıdan ödün verilmemelidir. Bu denge sağlanırsa nesiller arası çatışmalar biter.

Dostluk

Diyojen 25 asır önce Atina sokaklarında fenerle dost arıyordu. Bugün gerçek dostluk var mı? Çoğu dostluk çıkar üzerine kurulu. Ölümden, yoksulluktan korkmam; ama vefasızlıktan korkarım. Gerçek dostluk, çıkarlar farklı olsa bile devam edendir.

Dürüstlük ve İyilik

İyilik nedir? Kötülük neden var? İnsanlık için çalışan beyin zekidir; kötülük üreten beyin değil. Öğrencilerime “Zengin olup unutulanları söyleyin” dedim, birkaç isim çıktı. “İnsanlığa faydalı olanları söyleyin” dedim, yüzlerce isim geldi.

Kurnazlık

Akıllıların yolu zordur ama birdir; kurnazların yolu çoktur ama sonu hüsrandır. Doğu’da kurnazlık övülür; oysa kurnazlık yıkıcı, akıllılık yapıcıdır. Gerçek acı da olsa gerçektir; kurnazlar sonunda akıllılara yenilir.

Doğru ve Yalan

Doğru yalındır, yalan süslü ve caziptir. İnsanlar yalana meyillidir; farklı görünmek için yalan söylerler. Dedikodunun %95’i yalandır. Yaratıcı beyinler yalan söylemez.

Ahlak

Ahlak kaybolursa her şey biter. Günümüzde ahlaksızlık, iltimas, hırsızlık yaygın. Ahlak kültürden kültüre değişmez; her yerde aynı değerdedir.

Kanun

Herkesin kendi kanununu koyduğu yerde düzen değil kaos olur. Milletin aleyhine olan bir şey, kanuna uygun olsa bile doğru değildir.

Sevgi ve Yaşam

Sevgi olmadan hiçbir şey olmaz; bilim, sanat, spor bile. Karanlığı sevmiyorum, hep aydınlık istiyorum. Hayatım boyunca sevgiyle yaşamak istiyorum. Acılara rağmen sabır ve inatla yürüyenler, sonunda sevgi ve mutluluğu bulur.

Piramitler neden yapıldı? Çünkü insanlık ölümü yenemedi, ama düşünce ve eserlerle ölümsüzleşmek istedi. İnsanlığın büyüklüğü buradadır. Yeşil, mavi, doğa, insanlar, yaşam… Hepsi güzeldir.

Her yaşın kendine özgü güzelliği vardır. İlkbahar çiçek, sonbahar meyve getirir; ikisi aynı anda olmaz. Kimileri hayatı boyunca sadece tüketir, kimileri ise fikir üretir. Düşünmüyorsan neden yaşıyorsun? Geçmişten ders almıyorsan, hayat masaldan farksızdır.

Evren benim düşüncemdir. Doğanın yarattığı her şey güzeldir; onu çirkinleştiren insandır. En büyük mimar doğadır. Düşünce olmasa evrenin anlamı olmazdı. İnsanlığın en büyük yanı, kendini ve evreni tanıma isteğidir.

Hatasız Kul Olmaz

Hata yapmak insana özgüdür; affedilebilir. Ama aynı hatayı tekrar eden ve ders çıkarmayan aptallara ne demeli? Bilimden uzak beyinler kurtarılamaz. Önemli olan sorgulayan, araştıran, doğruyu arayan beyinlerdir. Güzel konuşmak zordur; ama dinlemek daha zordur. Çok konuşup az şey söylemek yerine, az konuşup çok şey söylemek gerekir.

Yağcılık

Yağcılık, özellikle yetersiz beyinlerin hoşlandığı bir şeydir. Bilimden uzak insanlar, ikbal için her şeyi mubah görür. Yükselmek için devlete değil, kişilere hizmet edenler kulluk yarışındadır. Önemli olan yaratıcı beyinlerdir.

Zenginlik ve Fakirlik

Gerçek zenginlik, sınırsız paraya sahip olmak değil; elindeki imkânları insanlık yararına kullanmaktır. Fakir bir ülkede zengin olsan bile rahat edemezsin; zengin bir ülkenin fakiri ise huzurludur. Para ile her şeyi alabilirsin, ama sevgi ve mutluluğu asla. Mutluluk paylaşmaktır; acılar paylaştıkça azalır, mutluluk paylaştıkça çoğalır.

Kıskançlık

Kıskançlık iki türlüdür: Yıkıcı olan, yeteneksizliğin ürünüdür; yapıcı olan ise yarış ve gelişim için kıskançlıktır. Büyük beyinler kin ve öç peşinde koşmaz. Ülkemizde yaratıcı beyinler baskı altında; vasat insanlar yeteneklileri alt ediyor. Bu, ülkenin fakirleşmesine yol açıyor.

Zihin Kirliliği

Kötülük, zihin kirliliğinin sonucudur. Birini sevmek zorunda değilsiniz; ama kötülük yapmak neden? Sorunlarımızın temelinde akıl ve bilimi kullanmamak yatıyor. Zihin kirliliği ile yetişen nesillerden temiz bir şey beklenemez.

Din ve Softa

Bilimin susturulduğu yerde taassup başlar. Bilimsiz din olmaz. Taassup, dini küçülten hastalıktır. Sevginin olduğu yerde korku ve kin yoktur; hoşgörü ve huzur vardır.

Arabesk Olmak

Şarkılarda hep ağlarız; bu bizim arabesk yanımız. Hayat acıysa, sevgi ve güzellik nerede? Sorun, yetenek eksikliğinin yarattığı kin ve aşağılık duygusudur. Çalışmak yerine “kader” diyerek sorumluluktan kaçıyoruz.

Bilim ve İnsanlık

Bilim ideal ise, tacı onur, tahtı sevgi, getirisi insanlıktır. Bilgi en büyük kredidir; faizi yok, tükenmez. Cehalet bazen bilimi alt eder; ama sonunda bilim kazanır. Bilimin değer görmediği yerde cehalet hâkim olur. Kalkınma için bilimsellik ve dürüstlük şarttır.

Yücelik

Atatürk ve Gandhi, farklı yöntemlerle milletlerini bağımsızlığa kavuşturdu. Atatürk, milletine güvenerek savaş açtı; Gandhi pasif direnişle başarı sağladı. Özgürlüğün düşmanı, onun kıymetini bilmemektir. Büyük insanlar doğuştan büyüktür; makamlar küçük insanları yüceltmez.

Son Söz

Bir adam kendini arpa sanıyormuş, tavuklardan korkuyormuş. Tedavi olmuş, “Ben insanım” demiş; ama “Tavuklar bunu biliyor mu?” diye sormuş. Barış ve özgürlüğün düşmanı, onların değerini bilmemektir. 2016 yılında insan ve insanlık kazansın, barış ve mutluluk içinde olsun.

Yeni yılınız kutlu olsun. Mutlu yıllar diliyorum. Yeni Yılda her şey gönlünüzce olsun.

Not: Bu yazı, Osman Ecevit’in, Gün Batarken, başlıklı eserinden iktibas edilmiştir.